ریشهٔ واژهٔ فوتبال به اواخر سال ۱۸۰۰ میلادی و از هنگامی که این ورزش در مدارس انگلستان راهاندازیشد، بازمیگردد. از بدو شناخته شدن فوتبال به عنوان یک رشته ورزشی حرفه ای طراحان مختلف تمامی خلاقیت و مهارت خود را به کار گرفته اند تا بهترین نوع این لباس ها را تولید کنند در این مقاله تلاشها و طراحیهای آنها را در سالیان گذشته بررسی میکنیم. این مطلب در آبان ۱۴۰۵ با تازهترین اخبار کیتهای فوتبال، از پیراهن تیم ملی ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ تا قراردادهای جدید برندها، بهروز شده است.

فوتبال (به انگلیسی: Football) یک ورزش تیمی و محبوبترین ورزش در بیشتر کشورهای جهان است فوتبال را دو تیم یازدهنفره متشکل از بازیکن فوتبال یک توپ فوتبال بر روی چمن طبیعی یا مصنوعی با هدف گل زدن انجام میدهند. یازده بازیکن هر تیم شامل چند مهاجم ، هافبک،مدافع و یک دروازه بان میشوند که توسط سرمربی در زمین چیده میشوند و مانند یک سیستم عمل میکنند که سیستم فوتبال نامیده میشود. امروزه بیش از ۲۵۰ میلیون فوتبالیست در بیش از ۲۰۰ کشور وجود دارد.

قدمت فوتبال به چندین سدهٔ پیش از میلاد و به چین بازمیگردد که به تدریج در یونان و روم نیز رواج مییابد. فوتبال مدرن امروزی نیز با تأسیس اتحادیهی فوتبال انگلستان در سال ۱۸۶۳ شکل گرفت و به تدریج گسترهٔ پراکندگی آن همهٔ جهان را زیر پوشش خود قرارداد. با شکلگیری سازمان فیفا در سال ۱۹۰۴ و ایجاد رقابت جام جهانی فوتبال، این ورزش بسیار گستردهتر شد.
لباس های فوتبالی از اهمیت بالایی برخوردارند چرا که لباس معرفی کننده تیم به افراد مختلف است .معمولا طرح روی لباس برگرفته از لوگو باشگاه میباشد برای مثال باشگاه استقلال لوگوی آبی دارد و لباس اول ان هم همیشه آبی است.اسم و شماره بازیکن در قسمت پشتی لباس درج شده و شعار باشگاه زیر یقه آن و لوگوی تیم که از همه مهمتره روی قسمت چپ سینه دیده میشه.
تفاوت طرح و مد در این لباس ها خیلی متغیر بوده برای مثال اگر شما بخواهید لباس منچستر سیتی رو بپوشید بین لباس اول تا سوم ؛لباس دروازه بان؛لباس گلری؛لباس سالگردو… کدومو انتخاب میکنید؟ لباسی که شما انتخاب میکنید نشون دهنده حال و هوا و سبک وصیاق دوران خودشه برای مثال لباس های دهه 60 لباس های ساده تر و بدون طرحی بودند اما رفته رفته طرح و رنگ های شلوغ تری بهشون اضافه شد
کیت های فوتبالی به نوعی لباس های کار هستند چراکه بازیکن ها زمان کار اونها رو به تن میکنند اما این لباس ها با لباس آتش نشانی یا کت و شلوار اداری خیلی فرق میکنه یکی از دلایلشم شما هوادار فوتبالید
اواسط قرن نوزدهم که محبوبیت فوتبال کم کم داشت افزایش پیدا میکرد خبری از یونیفرم فوتبالی نبود و بازیکن ها با هر لباسی که میتونستن در زمین حضور پیدا میکردند و کلاه ها یا شال رنگی تیم ها رو از هم مجزا میکرد؛اولین استفاده از رنگ ها در تیم شفیلد اف سی رخ داد قدیمی ترین باشگاه دنیا با تاریخ تاسیس1857هر شخص باید یک کلاه قرمز و سرمه ای برای خودش پیدا میکردو تمام تیم اون رو میپوشید کم کم لباس های فوتبالی داشتن شکل و شمایل خودشون رو میگرفتن و لوگوی باشگاه رو روی اون ثبت میکردند و این روند یکسان تا یک قرن ادامه داشت و تنها تغییر لباس ها شماره ها بود که به این طراحی اضافه شده بود و بعد از اون تماشاچیا میتونستن بازیکنا رو از هم تشخیص بدن



جنس اولیه این لباس ها از نخ و پشم بود و همونطور که گفتیم همه طرح ها یکی بود و در ساده ترین حالت ممکن دوخته شده بود به گونه ای که فقط رنگ لباس باعث میشد تا دوتا تیم مختلف از هم تشخیص داده بشن اما بعد از جنگ جهانی و با تشکیل شدن گروههای صلحطلب ضد جنگ و همچنین تلویزیونهای رنگی ایده لباس های رنگی و طرحدار به ذهن طراحان لباس رسید؛ که با استقبال خوبی هم همراه شد
بعد از مدتی تیم های فوتبالی فقط نماینده یک شهر یا منطقه نبودن و فوتبال داشت جنبه های تجاری هم پیدا میکرد و اینجا بود که اسپانسرینگ به فوتبال راه پیدا کرد و اکثر تیم ها اسم اسپانسر خودشون رو در جلوی لباس هک میکردن که البته اوایل با رضایت مردم همراه نبود.
کم کم فضای پیراهن پر شده بود و جایی برای طرح دیگه ای باقی نمونده بود غیر از قسمت بالای شماره پشت لباس؛ مسابقات سال 1972 را میتوان به عنوان یکی از نقاط عطف طراحی لباس های فوتبال دانست چرا که در این تورنومنت اسم بازیکنان در پشت لباس نوشته شد و برای اولین بار تماشاچیان به راحتی میتونستن بازیکن مورد علاقشون رو پیدا کنن و همچنین با خرید لباس بازیکن محبوبشون برای باشگاه ها درآمد بیشتری داشتند.در سال های بعد صنعت طراحی تغییر بسیاری کرد و لباس ها دیگه با توجه به سنت های باشگاه دوخته نمیشدند و رنگ های بسیار شلوغ و مختلفی داشتند
اما امروزه دیگه خبری از اون طرح های شلوغ نیست و لباس ها دوباره به سادگی قبل برگشتند و جنبه شیک پوشی دارند به گونه ای که حتی برای زندگی روزمره بعضی ها از لباس تیم محبوبشون استفاده میکنند یا حتی خیلی از افرادی که اصلا ربطی به فوتبال ندارند و حتی علاقه هم به این ورزش ندارند به خاطر تبلیغات گسترده و طرح های زیبا از این لباس ها استفاده میکنند. لباس های فوتبال به گونه ای به یک برند تبدیل شده اند که حتی با اینکه هر فصل تنها تغییر جزئی در آنها صورت میگیرد یا حتی تغییری نمیکند هوادار ها باز هم آنرا خریداری میکنند میزان فروش تیم های اروپایی از این لباس ها به قدری بالاست که به عنوان یک درآمد جدی باشگاه محسوب میشه برای مثال رئال مادرید و منچستر یونایتد در سال 2018 تقریبا ۳ میلیون لباس فروختند



تازهترین تحولات لباسهای فوتبال (۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵)
در چند سال اخیر پیراهن فوتبال هم از نظر فناوری پارچه و هم از نظر تجاری تغییرات بزرگی داشته است. مهمترین خبرها را اینجا مرور کردهایم:
پیراهن تیم ملی ایران در جام جهانی ۲۰۲۶
پیراهن تیم ملی ایران برای جام جهانی ۲۰۲۶ روز ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ در مراسم بدرقهی تیم ملی در میدان انقلاب تهران رونمایی شد؛ پیراهنی سفید با طرح یوزپلنگ ایرانی. به گفتهی مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، این بهترین پیراهنی بود که در شرایط فعلی میشد آماده کرد. منابع رسمی ایرانی سازندهی آن را اعلام نکردند، اما طبق گزارش سایت تخصصی Footy Headlines تولیدکننده برند ایرانی مجید است و نسخهی قرمز با همین طرح هم برای پیراهن دوم آماده شده است.
کیتهای جام جهانی ۲۰۲۶ برندهای بزرگ
- آدیداس: ۱۴ آبان ۱۴۰۴ بزرگترین مجموعهی پیراهنهای اول تاریخش را برای ۲۲ فدراسیون معرفی کرد؛ با پارچهی CLIMACOOL+ و لوگویی که با تغییر زاویهی دید تغییر میکند. پیراهن آرژانتین با سه طیف رنگ به سه قهرمانی ۱۹۷۸، ۱۹۸۶ و ۲۰۲۲ اشاره دارد.
- نایک: ۲۵ اسفند ۱۴۰۴ کیتهای تیمهای ملی را با پارچهی Aero-FIT معرفی کرد. به ادعای نایک، جریان هوای این پارچه بیش از دو برابر پارچههای قبلی این برند است و این کیتها اولین لباسهای حرفهای نایک هستند که صددرصد از ضایعات نساجی بازیافتشده ساخته شدهاند.
- پوما: ۴ فروردین ۱۴۰۵ کیت ۱۱ تیم ملی از جمله پرتغال، مراکش، سنگال و مصر را رونمایی کرد. همهی نسخههای هواداری از الیاف بازیافتی RE:FIBRE ساخته شدهاند و نسخهی مخصوص بازیکنان از پارچهی ULTRAWEAVE.
قراردادهای تازه و قوانین اسپانسر
- تیم ملی آلمان بعد از حدود ۷۰ سال همکاری با آدیداس، از سال ۲۰۲۷ لباس نایک میپوشد؛ خبری که فروردین ۱۴۰۳ اعلام شد.
- لیورپول از فصل ۲۰۲۵–۲۶ دوباره به آدیداس برگشت و قراردادش با نایک تمام شد.
- تیم ملی پرتغال بعد از ۲۷ سال همکاری با نایک، از ۱ ژانویه ۲۰۲۵ لباس پوما میپوشد.
- در لیگ برتر انگلیس از فصل ۲۰۲۶–۲۷ نام شرکتهای شرطبندی از جلوی پیراهن باشگاهها حذف شده است؛ هرچند تبلیغ آنها روی آستین و تابلوهای ورزشگاه هنوز مجاز است.
پیراهنهای بازیافتی
پوما از سال ۲۰۲۴ همهی پیراهنهای هواداری باشگاهها و تیمهای ملی را با الیاف بازیافتی RE:FIBRE تولید میکند و آدیداس هم اعلام کرده ۹۹ درصد پلیاستر مصرفیاش در سال ۲۰۲۴ بازیافتی بوده است. یعنی پیراهن فوتبال امروز علاوه بر طرح و رنگ، با جنس و منشأ پارچهاش هم شناخته میشود.
مطالب مرتبط
تاکتیک هم برای باشگاههای ایرانی کیت اختصاصی طراحی و تولید میکند؛ ستهای آماده را در دستهی ست فوتبالی مردانه ببینید. اگر به تاریخچهی فوتبال علاقه دارید، تغییرات قوانین داوری و بهترین استادیومهای جهان را هم بخوانید.
